Wysadzona polskość

Niezauważenie minęła 40. rocznica zmiecenia z powierzchni ziemi kościoła Świętych Janów.

[fblike layout=”box_count” send=”true” action=”like” font=”verdana” colorscheme=”light”]

20 grudnia 1975 roku o godzinie 17. w Pile rozległ się potężny huk. Decyzją władz komunistycznych w powietrze zostały wysadzone mury kościoła pw. NMP i św. Janów Chrzciciela i Ewangelisty. Świątynii, która była ostoją polskości na ziemiach pruskich.

» Czytaj także: Walka o polski język w kościele św. Janów»

Pierwszy, drewniany kościół katolicki na terenach, na których dziś żyjemy został wybudowany przed 1449 roku i był pod wezwaniem św. Wojciecha, Stanisława i Marcina. Przynajmniej tak wspominają go poznańskie księgi konsystorskie.

W połowie XVI wieku z racji szalejącej reformacji świątynia na kilkanaście lat został przekazany w ręce protestantów. W 1586 r. wojewoda poznański Stanisław Górka zwrócił kościół katolikom, a pierwszym od 30 lat proboszczem został pilanin – Marcin Gumowski.

Budowa nowej świątyni ruszyła na początku XVII wieku. W 1619 r. Zygmunt II Waza wydał dekret o budowie nowego kościoła. Rok ten przyjmowany jest za początek parafii, której kontynuatorką jest „Święta Rodzina”.

[fancy_images width=”660″ height=”440″] [image caption=”Kościół Świętych Janów na widokówce sprzed wojny z Schneidemühl”]http://swietarodzina.pila.pl/wp-content/uploads/2015/12/Stara-widokówka-z-Piły-schneidemuhl-katholische-kirche-kościół-św-Janów.jpg[/image] [/fancy_images]

Fundatorką nowej świątyni była królowa Konstancja. Nieukończony kościół spłonął podczas wielkiego pożaru miasta w 1626 r., jednak już dwa lata później mury świątyni pod nowym wezwaniem Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Chrzciciela były gotowe.

Posiadał on ceglane prezbiterium utrzymane w stylu późnogotyckim. Nieco później dobudowano do niego murowaną zakrystię z umieszczoną nad nią kaplicą Zwiastowania NMP, ufundowaną przez ród Katlewskich, oraz drewnianą nawę główną.

W ołtarzu głównym znajdowały się drewniane rzeźby Matki Bożej i św. Wojciecha oraz Stanisława. W 1745 r. zastąpiono je rzeźbami św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty. Ci święci zostali wówczas aż do 1945 r. patronami kościoła. Święci Janowie ponownie wrócili do Piły w 2013 r. Wówczas zgodnie z dekretem Stolicy Apostolskiej zostali oni patronami Piły.

Czytaj także: Pozostałości po kościele śś. Janów»

[fancy_images width=”660″ height=”380″] [image caption=”Ciężki sprzęt niszczy pozostałości po kościele. Fot. Roman Zaranek”]http://swietarodzina.pila.pl/wp-content/uploads/2015/12/Rozbiórka-kościoła-świętych-Janów-w-Pile.jpg[/image] [/fancy_images]

Pod koniec wojny, podczas zaciętych walk o Piłę kościół został mocno zniszczony – dach i sklepienia zostały zniszczone, a wnętrze wypalone.

Świątynia nie podzieliła losu innych kościołów w Pile, nawet tych mniej zniszczonych niż ten nad Gwdą, które zostały rozebrane do lat. 50. m.in. kościół luterański przy dzisiejszej ul. Buczka, kościół na pl. Zwycięstwa czy kościół starokatolicki przy dzisiejszej ul. Wodnej.

Snuto równe plany jego rekonstrukcji. Salezjanie, którzy zjawili się w Pile w 1946 r. od razu zaczęli przygotowania do odbudowy śś. Janów – zebrano nawet potrzeby materiał. Jednakże potrzeba duszpasterska wymagała, aby najpierw odremontować mniej zniszczony kościół Świętej Rodziny.

[one_third][fancy_images width=”210″ height=”300″] [image]http://swietarodzina.pila.pl/wp-content/uploads/2015/12/WYburzanie-murow-kosciola-sw-janow-pila-1.jpg[/image] [/fancy_images] [/one_third] [one_third][fancy_images width=”210″ height=”300″] [image]http://swietarodzina.pila.pl/wp-content/uploads/2015/12/WYburzanie-murow-kosciola-sw-janow-pila-2.jpg[/image] [/fancy_images][/one_third] [one_third_last][fancy_images width=”210″ height=”300″] [image]http://swietarodzina.pila.pl/wp-content/uploads/2015/12/WYburzanie-murow-kosciola-sw-janow-pila-3.jpg[/image] [/fancy_images][/one_third_last]

W 1975 r. wojewoda pilski Andrzej Śliwiński i I sekretarz KW PZPR Alfred Kowalski podjął rozmowy z organizacją turystyczną „Gromada”, celem zburzenia ruin i postawieniu na ich miejscu hotelu. Ze względu na postawione ultimatum (albo ruiny śś. Janów, albo kościół na os. Górnym) bp Wilhelm Pluta wydaje zgodę na rozbiórkę ruin kościoła.

Wkrótce rozpoczęło się burzenie, początkowo „tradycyjnymi” metodami, które jednak nie przyniosły rezultatu. Postanowiono więc, że kościół zostanie wysadzony w powietrze.

19 i 20 grudnia 1975 r. minerzy z pilskiego Przedsiębiorstwa Poszukiwań Nafty i Gazu przystąpili do wiercenia otworów i zakładania ładunków wybuchowych. Akcję wizytowali A. Śliwiński i A. Kowalski. Łącznie zużyto 100 kg amonitu skalnego (materiału wybuchowego), wywiercono 181 otworów. Odpalenie ładunków nastąpiło 20 grudnia o godzinie 17. Mury świątyni uniosły się do góry i runęły.

Na czas trwania operacji zamknięto most Bolesława Chrobrego, a ruch na przyległych ulicach został wstrzymany. Gruzy zostały uprzątnięte w ciągu kilku dni; część gruzu użyto do wzmocnienia brzegów wyspy. Warto wspomnieć, że razem z kościołem został rozebrany stojący obok dom parafialny. Na miejscu zburzonego kościoła w latach 1977-87 zbudowano hotel „Rodło”.

[fancy_images width=”660″ height=”380″] [image caption=”Kościół nad Gwdą został poważnie zniszczony w czasie wojny. Zdjęcie przed 1975 r. Fot. Roman Zaranek”]http://swietarodzina.pila.pl/wp-content/uploads/2015/12/Kościół-świętych-Janów-nad-Gwdą-w-Pile.jpg[/image] [/fancy_images]

[span style=”font-size:13px;color:grey”]©[/span]

[span style=”font-size:13px;color:grey”]Spora część tekstu pochodzi ze strony www.dawna.pila.pl»[/span]

[fancy_amp]