Oficjalna strona internetowa salezjańskiej parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Świętej Rodziny w Pile

Tajemnice i ciekawostki odc. 9 ost. ~ Budowa kościoła Świętej Rodziny + stare zdjęcia!

Cegiełka Budowy Nowego Kościoła Świętej Rodziny W Pile Kirche Zur Hl. Familie In Schneidemuhl

Tajemnice i ciekawostki odc. 9 ost. ~ Budowa kościoła Świętej Rodziny + stare zdjęcia!

W ostatnim odcinku wakacyjnego cyklu „Tajemnice i ciekawostki kościoła” wrócimy do znamiennego wydarzenia jakim była budowa naszego obecnego kościoła pw. Świętej Rodziny w Pile.

Pod koniec XIX wieku w ówczesnej Pile (Schneidemühl) rośnie napięcie pomiędzy Polakami a Niemcami wyznania katolickiego.

— Dochodziło do sytuacji, że po porannych mszach w kościele św. Janów w języku polskim, Polacy zamykali ławki i Niemcy nie mieli się gdzie modlić i na odwrót. Wówczas urodził się pomysł, aby parafię podzielić. Już w XIX wieku myślano, aby zbudować kościół tylko dla katolików-Niemców. Po sprzedaniu gruntów kościelnych (teren dzisiejszych „dołków”) udało się sfinansować kościół filialny pw. Świętej Rodziny — mówi ks. dr Tomasz Szugalski, historyk Kościoła.

Powstanie kościoła katolickiego przy Moltkestraße (dzisiejszej ul. Kilińskiego) poprzedzone jest obszerną korespondencją prowadzoną przez ministra do spraw kościelnych, naukowych i medycznych w Berlinie z nadprezydentem Prowincji Poznańskiej i Wydziałem Kościołów i Szkół Rejencji Bydgoskiej. Wszystko rozpoczyna się 16 maja 1904 r., kiedy to gmina katolicka w Pile zwróciła się do wcześniej wspomnianego ministra z prośbą o udzielenie wsparcia finansowego ze środków państwowych na budowę drugiego kościoła katolickiego w Pile.

W 1908 r. zdecydowano, że koszty budowy świątyni będą pokryte z funduszów zebranych przez pilską gminę katolicką oraz z funduszu prowincjalnego (Prowincji Poznańskiej). W tym samym roku gmina sprzedała miastu należące do niej tereny (z przeznaczeniem na rozbudowę gazowni) za sumę 100 tys. marek.

Dodatkowo już na początku XX wieku powstało stowarzyszenie przyjaciół budowy nowego kościoła, starające się poprzez datki, darowizny oraz dochody z przedstawień teatralnych przyspieszyć budowę drugiej świątyni katolickiej w Schneidemühl.

21 kwietnia 1910 r. Ministerstwo Prac Publicznych zaakceptowało projekt budowy kościoła z kosztorysem oszacowanym na 321 tys. marek. W sprawozdaniu pilskiej gminy katolickiej dla Wydziału Kościołów i Szkół Rejencji Bydgoskiej datowanym na 8 września 1910 r. znalazł się wstępny projekt budowy kościoła wraz z rozpisaniem źródeł finansowania budowy. W styczniu 1912 r. skorygowano całkowity koszt budowy kościoła ustalając go na 345 700 marek, a pilskiej gminie przyznano fundusze na budowę świątyni ze środków państwowych w kwocie 185 700 marek.

Budowa kościoła rozpoczęła się 8 maja 1912 r. Tego dnia rozpoczęto prace ziemne i wykopy pod fundamenty. Na miejsce przeznaczenia zaczęły przybywać transporty z cegłami potrzebnymi do budowy kościoła. Rozpisano i ogłoszono zamówienia na prace murarskie i kamieniarskie.

Do czerwca 1913 r. zostały ukończone ściany nawy kościoła do wysokości głównych gzymsów oraz wieże kościoła. Do końca lipca położono więźbę dachową i rozpoczęły się prace przy kryciu dachu świątyni oraz sygnaturki. Wewnątrz wykonano kanały grzewcze i fundament pod ołtarz. Następnie przystąpiono do prac związanych z budową sklepienia nawy i tynkowaniem ścian kościoła od zewnątrz.

Całą budowę nadzorował proboszcz i kapelan wojskowy ks. Adalbert Lenz. Poświęcona jest jemu jedna z tablic w naszym kościele. Niestety ks. Lenz nie doczekał końca budowy świątyni. Zmarł 17 września 1914 roku. Jego obowiązki przejął, ks. Gramse który jednocześnie został pierwszym prepozytem obu kościołów katolickich w Schneidemühl.

Budowę Kirche zur Heiligen Familie ukończono w 1914 roku, chociaż uroczyste poświęcenie miało miejsce dopiero rok później, 6 grudnia 1915 r. To opóźnienie mogło być spowodowane śmiercią ks. Lenza oraz wybuchem I wojny światowej w lipcu 1914 r. Możliwe także, że przez rok wyposażano wnętrze kościoła.

— Jestem przekonany, że pilska gmina katolicka zadbała o to aby z okazji poświęcenia świątyni wydać ilustrowaną broszurę z dokładnym opisem okoliczności i przebiegu budowy kościoła. Niestety, na chwilę obecną nie odnaleziono żadnego egzemplarza takiej broszury — mówi Maciej Usurski, pilski historyk.

Neobarokowa świątynia pw. Świętej Rodziny najpierw pełni funkcję kościoła pomocniczego dla parafii NMP i śś. Janów, później wyniesiona jest do godności katedry Niezależnej Prałatury Pilskiej. Od 1946 roku jest kościołem parafialnym, w którym duszpasterzują salezjanie księdza Bosko. Historia spłatała figla: oto w kościele, w którym nie miało paść ani jedno polskie słowo oraz w którym miał być „zachowany niemiecki charakter”, od prawie 70 lat modlimy się w niej wyłącznie po polsku.

Serdecznie dziękuję za pomoc i informacje, które posłużyły do stworzenia tego artykułu
Panu Maciejowi Usurskiemu
historykowi z Muzeum Stanisława Staszica w Pile

Cegiełka na poczet budowy kościoła Świętej Rodziny w Pile

Cegiełka na poczet budowy kościoła Świętej Rodziny w Pile

Napis pod makietą kościoła: Kościół Świętej Rodziny w Schneidemühl. Maria z Dzieciątkiem w przypadku niepowodzenia swoje błogosławieństwo dają! Józef również trzyma Ciebie w ojcowskiej ręce!

Napis pod makietą kościoła: Kościół Świętej Rodziny w Schneidemühl. Maria z Dzieciątkiem w przypadku niepowodzenia swoje błogosławieństwo dają! Józef również trzyma Ciebie w ojcowskiej ręce!

Kościół katolicki Świętej Rodziny. Na pierwszym planie widać jeszcze zabudowania dawnego folwarku

Kościół katolicki Świętej Rodziny. Na pierwszym planie widać jeszcze zabudowania dawnego folwarku

Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (9)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (8)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (5)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (3)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (4)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (6)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (11)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (7)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (2)
Kościół Świętej Rodziny w Pile Kirche zur Heiligen Familie in Schneidemühl (10)

W ostatnim czasie odeszli do wieczności:

Więcej pogrzebów z naszej parafii znajdziesz na specjalnym kanale na Twitterze: @Pogrzeby»