O luteranach u katolików

Kolejny wykład z cyklu „Kościelne Dzieje Piły” miał wymiar ekumeniczny. Prelegentem był proboszcz z sąsiedniej parafii ewangelicko-augsburskiej (luterańskiej), ks. Tomasz Wola, a mówił o historii Kościoła protestanckiego w Pile.

Kto myśli, że „luteranin to zawsze Niemiec” jest w dużym błędzie. Próbował to udowodnić ks. Wola.

– Prawdopodobnie już w 1535 roku pojawili się w Pile ewangelicy. Na tych terenach nie było Niemców, więc istnieje prawdopodobieństwo że pierwsi luteranie pilscy byli Polakami. Bardzo często na terenach na których żyjemy identyfikuje się protestantów z Niemcami. Ale początki luteranizmu w Pile były jak najbardziej polskie. Protektorami ewangelicyzmu na tych ziemiach był ród wojewodów poznańskich, który zdobywał nauki od samego Marcina Lutra – mówił na początku wykładu ks. Tomasz.

Prelegent chronologicznie zarysował dzieje Kościoła ewangelickiego, tłumacząc także pewne zawiłości historyczne. Wytłumaczył też czym się różnią Niemcy od Prusaków. Słuchacze wykładu mogli zobaczyć historyczne świątynie, w których modlili się protestanci: od ewangelickiego kościoła miejskiego, przez kościół Lutra (dzisiejszy kościół św. Stanisława Kostki), aż po neogotycki kościół św. Jana na 820 miejsc siedzących, z najwyższą w mieście i w Wielkopolsce wieżą, zburzonego dopiero w latach 50. ubiegłego wieku.

Ksiądz Tomasz Wola wyjaśnił także różnice między kościołami: ewangelicko-augsburskim (luterańskim), ewangelicko-reformowanym (kalwińskim), a ewangelicko-unijnymi.

– Musimy pamiętać, że od 1817 roku kościoły protestanckie w Pile nie były luterańskimi czy kalwinistycznymi. To były kościoły ewangelicko-unijne. To wyznanie powstało przez reformę króla Prus Fryderyka Wilhelma II, który chciał z okazji 300 lecia reformacji połączyć dwa odrębne wyznania ewangelickie: reformowane i luterańskie. Nie da się ukryć, że to było z góry narzucone i nie wszyscy pastorowie się z tym zgadzali – mówił pastor.

Ci, którzy się nie zgadzali z decyzją króla Prus, założyli Kościół staroluterański. W Pile funkcjonował też ewangelicki kościół Syjonu, które swoje korzenie miał w Stanach Zjednoczonych. Według szacunków 3/4 mieszkańców Piły było ewangelikami.

Po dojściu Hitlera do władzy nadchodzi bardzo ciężki czas dla protestantów. Część kościoła ewangelickiego poparła Hitlera, jednak ten w Pile był przeciwny Führerowi. Na pięciu pastorów w Schneidemühl czterech było przeciwnych Hitlerowi. Zostali oni aresztowani przez SS, a później zostali wywiezieni do Dachau. Pilscy ewangelicy nie dogadywali się z Niemcami.

Po II wojnie światowej ewangelickie życie kościelne w Pile zamarło. Nikt z niemieckich pastorów nie chciał przyjechać i opiekować się ewangelikami. Można powiedzieć, że liczba wiernych spadła do zera. Jedynie do obrzeżnych wiosek ludzie zaczynają się zjeżdżać na nabożeństwa, a ich duszpasterzem zostaje ewangelik z Poznania.

Ewangelicy powtórnie pojawiają się w naszym mieście dzięki… Armii Polskiej! Większość luteranów osiedla się w Pile przez migrację – jako rodziny wojskowych, albo milicjantów.

Dopiero w 1994 roku katolicki ksiądz Kazimierz Helon z kościoła św. Stanisława Kostki, udostępnił ewangelikom jedno z pomieszczeń parafii do odprawiania nabożeństw. 1 kwietnia 1999 r. oficjalnie reaktywowano parafię ewangelicko-augsburską w Pile z filiałem w Chodzieży. Ksiądz Tomasz Wola zakończył wykład, przywołując znamienne wydarzenie z 2011 roku, kiedy to w Pile przy ul. Pola została oddana do użytku pierwsza powojenna świątynia ewangelicka.

Dziękując pastorowi za wykład, ks. Jarosław Wąsowicz, moderator cyklu, zdradził, że „Kościelne Dzieje Piły” nie zakończą się w czerwcu, a będą kontynuowane w przyszłym roku.

We wtorkowym wykładzie, który wyjątkowo odbył się w kościele, a nie w sali św. Jana Bosko udział wzięło ok. 30 osób. Ci, którzy nie mogli w nim uczestniczyć mogą za pośrednictwem naszej strony parafialnej odsłuchać wykładu (poniżej). Warto!


[button size=”large” align=”center” target=”blank” link=”http://sdrv.ms/1ecOG7G”]ZOBACZ ZDJĘCIA[/button] [titled_box title=”Kościelne Dzieje Piły”]

Plan kolejnych wykładów z cyklu Kościelne Dzieje Piły:

KoscielneDziejePily-page-001 - Kopia

  • 4 lutego 2014 (wtorek) – ks. Tomasz Szugalski – „Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty jako centrum polskiego życia religijnego w Pile w XIX w.”
  • 4 marca 2014 (wtorek) – ks. Jarosław Wąsowicz SDB (Archiwum Salezjańskie Inspektorii Pilskiej) – „Lokalne konflikty między Kościołem a władzami w latach 80. na przykładzie Piły”
  • 2 kwietnia 2014 (środa)– Roman Chwaliszewski (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu, Delegatura w Pile) – „Zarys dziejów parafii pw. św. Antoniego w Pile w l. 1945-1989”
  • 6 maja 2014 (wtorek) – ks. Tadeusz Ceynowa (Uniwersytet Szczeciński, Katedra Historii Kościoła Wydział Teologiczny) – „Materiały do kościelnych dziejów Piły w zasobie Archiwum Diecezji Koszalińsko – Kołobrzeskiej
  • 10 czerwca 2014 (wtorek) – Dorota Fechner (Liceum Salezjańskie w Pile) – „Rozwój szkolnictwa salezjańskiego w Pile”
  • 24 czerwca 2014 (wtorek) – Zakończenie cyklu, dyskusja panelowa z udziałem dotychczasowych prelegentów „Kościelne dzieje Piły – postulaty badawcze”

KoscielneDziejePily-page-002[/titled_box]